OOR
Main Index >> Media Index >> The Bends Media | Dutch Media | 1996 Interviews
'In het begin vonden we onszelf niks bijzonders'
by Bert van do Kamp / photography: Roy Tee



Het optreden van Radiohead op Pinkpop zou wel eens een van de hoogtepunten kunnen worden. De groep maakte vorig jaar veel indruk op Lowlands en was vrijwel continu op tournee, met name in Amerika. Na een 'geheime' gig in Los Angeles nam de groep op 12 april j.l. in New York een tv-special op, waarbij naast de bekende nummers van de beide albums een reeks nieuwe songs op het beperkte pu-bliek werd losgelaten, met titels als Electioneering, I Promise, Lift en Let Down. Als laatste toegift volgde verrassend een cover van The Spy Who Loved Me, uit die James Bond-film inderdaad.

De band lijkt in Amerika qua populariteit al een stuk verder te zijn dan in het thuisland Engeland. De boys from Oxford, geen van alle moeders mooiste, worden snel her-kend als zij zich voor de foto's even op de straten van Manhattan begeven. 'Dat komt door Creep,' legt Thom gedul-dig voor de zoveelste keer uit. 'Die single sloeg hier erg aan. Hij leek gemaakt te zijn voor de Amerikaanse college-radio, een beetje grungy en zo. Van ons uit was het een soort shock-tactiek. Het succes had dan ook iets on-werkelijks. Het sloeg nergens op. Bij The Bends zei de Amerikaanse platenmaatschappij dat er geen radiovriendelijke single opstond. Dat beschouwden we als een compliment.' Voor W.A.S.T.E, een nieuwsbrief op Internet die naar tienduizend fans wordt uitge-stuurd, schrijven alle bandleden regelma-tig dagboekachtige stukjes over wat ze zoal on the road meemaken. Zo schrijft bassist Colin Greenwood in aflevering 10: 'Aan het slot van de Soul Asylum-tournee wilde Dave Pirner dat we het podium op zouden gaan om met hen te jammen, maar we zijn niet erg goed thuis in de rock standards, dus moesten we die uitnodiging af-slaan.'
Thom moet er een beetje om lachen: 'Dat wastypisch een van Colins overdrijvingen. Die tournee eindigde in het Hard Rock Cafe van Las Vegas: vreselijk.' Hebben jullie je in de oefenruimte nooit bezondigd aan het spelen van klassiekers uit het rock-repertoire? 'We kennen er niet zoveel. We hebben een-maal een New Order-song geprobeerd en eenmaal een U2-song, maar het leek steeds nergens op. Het lag altijd voor de hand om eigen nummers te nemen, want dan hoorde niemand hoe slecht we ze speelden!' (lacht)
Als invloeden kom je vaak met The Beatles en Elvis Costello. 'Ja, ik bewonder de manier waarop Elvis Costello telkens weer kans ziet om zoveel in zijn teksten te stoppen zonder dat het geforceerd overkomt. Door hem ben ik in de muziek teruggekeerd. Ik was er net zo'n beetje mee opgehouden toen een vriend mij een cassettebandje leende met een heel lange Radio One-special over Costello en die maakte diepe indruk op me. Het was het meest fascinerende dat ik ooit heb ge-hoord. Wat ik vooral in hem bewonder, is dat hij precies weet wat hij wil zonder over te komen als een dominee. Gewoon een angstaanjagend getalenteerde gozer. Wie ik ook bewonder, is Tom Waits. Ik had gisteravond Bone Machine keihard op de walkman: ongelofelijk! Je hoort hem met zijn voet stampen, je hoort dat hij de tekst niet he-lemaal afheeft, maar dat maakt hem geen reet uit. De rest van de band probeert hem te volgen zonder precies te we-ten waar ze moeten uitkomen. Dat laatste nummer, dat hij samen met Keith Richards zingt [That Feel]: fucking amazing!'
Die plaat is alweer vierjaar oud. 'Ja, dat is wat ik ook zo goed aan hem vind: hij heeft totaal geen haast om een volgende plaat uitte brengen. Hij heeft die Black Rider-CD nog uitgebracht, die overigens ook lang niet slecht is.'

Jullie zijn een soort buitenbeentje in de Britse muziekscene. Heeft dat lets te maken met het feit dat jullie niet uit Londen of Manchester, maar uit Oxford komen?
'Een beetje. We stonden erg op onszelf. De eerste bands die ongeveer met hetzelfde bezig waren als wij waren bands als Slowdive, Ride en Chapterhouse, die ook uit die streek afkomstig zijn. Verder leken we niet op hen. We waren vijf burgerjongetjes die net van school afkwamen en nergens iets van wisten. Zij liepen altijd enorm stoned rond, wat grote indruk op mij maakte zonder dat ik meteen wilde worden als zij. In het begin vonden we onszelf niks bijzonders. We hadden totaal geen zelfvertrouwen.' Wat voor opleiding hebje gehad? 'Ik heb de kunstacademie gedaan, Colin en Phil studeerden Engelse taal- en letterkunde, John weet ik niet meer en Ed politicologie of iets dergelijks. Toen wij Johnny ontmoet-ten, was hij met zijn studie gestopt en al hevig bezig met muziek. Dat ik naar de kunstacademie ben gegaan, kwam door een geweldige leraar, die mij enorm inspireerde, zoals dat vaak gaat. Hij zei: jij kunt schilderen. Daar was ik zelf nietvan overtuigd. Nog steeds niet. Maar ik ben wel naar de academie gegaan, waar ik voor het eerst genoeg moed verzamelde om creatief bezig te zijn, ervan te genieten, er trots op te zijn en er zin aan te geven. Ik ben met schilderen gestopt, maar heb wel geleerd mijn ideeen op papier te zet-ten.'
Je koos de titel van een liedje van Talking Heads als groepsnaam, vanwaar?
'Zoals dat gaat: er moest snel een naam komen en we kwa-men niet verder dan stomme namen als On A Friday, om-dat we volgens Ed altijd op vrijdag repeteerden. Daarna durfden we het er een tijdje niet meer over te hebben, om-dat dat soort discussies altijd op ruzie uitliepen. Dus zijn we drie maanden On A Friday geweest en zelfs onder die naam door EMI getekend! Het hoofd A&R van EMI stond een keer bij de deur, omdat ze hem niet gratis naar binnen wilden laten en hoorde de reacties van het publiek dat naar buiten stroomde. Een van die kids had gezegd: Geweldige band, maar de stomste naam aller tijden. Dat liet hij ons even weten. Hij zag er bezorgd uit en we hebben hem toen beloofd de naam te veranderen. Zo hip zijn wij: iemand van de platenmaatschappij moet ons vertellen on - ze naam te veranderen! We hebben een week lang geruzied en op een zaterdagochtend zette Johnny True Stories op entoenwisten we het!'

Jullie werden een tijdlang versleten voor de zoveelste U2-kloon. 'Dat kwam volgens mij vooral omdat ik steeds met mijn voet stond te stampen. Ik was bereid alles te doen om de aandacht van het publiek te trekken, behalve met een vlag te gaan staan zwaaien.' Je hebt iets Bono-achtigs inje stem. 'Ik kan het niet helpen. Ik had liever iets Tom Waits-achtigs, maar dan moet ik nog wat meer gaan roken. Dat kOOR-knaapachtige in mijn stem irriteert me soms. Het was een grote troost voor me toen ik Scott Walker hoorde. Zijn stem is lager dan de mijne, maar hij heeft wel dat zuivere, dat pure.'
Street Spirit heeft ook iets puurs. Die oplopende melodie...
'Een vreselijk nummer om te zingen. Ik ben er in de studio twee voile dagen mee bezig geweest, terwijl ik alsmaar ge-frustreerderwerd. De anderen zeiden: Het is prima. Maar zelf vond ik dat ik vals zong. Dat vind ik nog steeds trou-wens.'
De tekst heeft ook dat pure: 'Immerse your soul in love...' 'Dat is de bedoeling, je probeert een gevoel uit te drukken.'
Je hebt het in dat nummer ook over huizen met blauwe handen...
'Onze teksten zijn altijd erg visueel. Dat maakt het soms lastig als er weer een videoclip gemaakt moet worden. Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat ik niet meer schilder. In plaats van de kwast gebruik ik nu de taal.' In The Bends zing je: 7 wish it was the sixties/I wish I could be happy...'
'Die song is gericht aan allerlei figuren, zoals bepaalde journalisten, die nog altijd vasthouden aan die jaren zestig-trip. Johnny en ik lazen de Britse bladen en hadden zoiets van: wat kunnen wij nog toevoegen? Alle fantastische muziek is al gemaakt. Dat was de indruk die je kreeg. We von-den ook dat ze eigenlijk gelijk hadden. Die generatie van zestig was de machtigste en meest ge'i'nspireerde groep jongeren die er is geweest. Zij hadden meer vrijheid, meer geld en meer macht dan wij nu. Ik vel daar ook verder geen oordeel over, ik stel het alleen maar vast.' In My Iron Lung zingje: 'We're too young to fall asleep/Too cynical to speak.' Heb je het dan over jouw generatie?
'Die song begon met dat regeltje: Faith you're driving me away. Dat was alles wat ik had. Een maand lang speel-de die regel door mijn hoofd. Soms werd ik midden in de nacht wakker met nog een regel die ik er dan aan toevoeg-de. Zo is die song eigenlijk vanuit het onderbewuste ont-staan. Toen hij af was, had ik geen idee waar hij over ging.
Daarom pas ik ervoor er teveel over te zeggen. Zoveel van wat je maakt, wordt onmiddellijk beetgepakt, stuk geanaly-seerd en weer aan je terug verkocht. Kijk naar Nirvana. Die arme rotzak is van alle kanten besprongen, leeg gezogen, opgekocht, opnieuw verpakt en weer terug verkocht aan het publiek voor hij kans had gehad zijn bed uit te komen! Marketingafdelingen en reclamebureaus maken de dienst uit. Zij schijnen precies te weten wat jonge mensen bezielt. Meer dan de muziekpers.'

Ik vond alle verhalen over hoe moeilijk jullie het hadden om met het succes van Creep om te gaan ook tamelijk vervelend. Dat hebben we al zo vaak gelezen, te beginnen met Nirvana. In een verhaal werd een directe vergelijking getrokken tussen Kurt Cobain enjou. 'Oh, dat artikel! Die journalist was een vriend, maar hij heeft me met dat artikel geen dienst bewezen. Hij heeft zich later geexcuseerd en zei dat hij gedwongen was het artikel tweemaal te herschrijven, specifiek vanuit die invalshoek. Die bladen hebben hun eigen agenda, worden geleid door de hysterie van het moment. Wat me het meest ergerde, was dat mijn vriendin het las, die me een maand niet ge-zien had, en dat bij haar de indruk ontstond dat ik zelf-moordneigingen had. Ze schrok zich rot. Ik maakte me ook bezorgd over wat de Radiohead-fans ervan zouden vin-den.'
Je hebt een paar treurige liedjes geschreven, maar ik vind jullie geen depri 's.
'Het belangrijkste van dat verhaal was, en ik heb hem dat ook bij herhaling gezegd, dat we die sombere periode te boven zijn gekomen. Het was een crisis die we met het schrijven en opnemen van The Bends hebben weten te bezweren. Toch blijf ik het lezen: woorden als somber en melancholiek keren steeds terug in verhalen over ons. In de context van het aanbod dat er is, vind ik ons niet echt somber of melancholiek. We reflecteren wat we om ons heen waarnemen. Als de muziek die de band voortbrengt niet zo goed was, zou ik helemaal nergens zijn. Zij helpen me er telkens weer overheen. Muziek opent patronen in je-zelf, in je hoofd, waar je het bestaan niet van kende. De tekst is volledig secundair. Muziek heeft een heel bijzonde-re werking. Tot de radio en MTV zich er meester van maken, natuurlijk, want dan wordt het weer heel banaal.' Brian Eno vond Lucky, jullie bijdrage aan Help, de Britpop-CD voor Bosnie, het hoogtepunt. 'Dat nummer komt voort uit de energie die je krijgt als mensen je goed vinden. Dat is toevallig ook de song waar ik zelf het meest trots op ben. Hij ontstond tijdens een re-petitie. We hebben er toen een maand mee gestoeid en 'm vervolgens in vijf uur opgenomen. Brian is een aardige ke-rel en een goeie producer.'
Jullie werkten met Sean Slade, Paul Kolderie en John Leckie als producers.
'John kozen wij omdat hij met XTC had gewerkt. Johnny was nogal geporteerd voor hun The Dukes Of Stratos-phear-album. Hij heeft ons echt over de streep getrokken. Sean en Paul hebben nog zo'n oud BBC-mengpaneel waar je heel bijzondere dingen mee kan doen.' Paul werkte onder meer met Dinosaur JR. 'Waar we enorme fans van waren toen we Pablo Honey maakten, vooral Johnny.'
Ik vind die tweede plaat echt stukken beter dan de eerste.
'Toen we de eerste maakten, waren we niet meer dan een stelletje opgefokte burgerknulletjes die met hun voeten stampten. De cover van Pablo Honey zegt het al: dat is de blik die ik in die tijd had. Luister naar mij! Ik ben belangrijk! Die zelfspot is echter onopgemerkt gebleven.' Wilden jullie zo snel mogelijk beroemd worden? Was dat het plan?
'Het meest genante dat ik ooit heb gezegd, was in ons eerste interview met een plaatselijk krantje in Oxford. Het was het slotcitaat van het artikel: Natuurlijk zijn wij ambiti-eus, dat moetje wel zijn! Ik leek verdomme wel een po-liticus! Ik heb nooit goed begrepen hoe het precies is ge-gaan. Het werd ons op een presenteerblaadje aangeboden. Waarom is me een raadsel. We hadden nog helemaal niks gedaan. We hadden maar een keer in Londen gespeeld. Van een meesterplan was geen sprake, behalve dan dat Ed en Colin alle boeken die er waren over de muziekindustrie hebben gelezen. Ed wilde zoiets mats als muziekrecht gaan studeren, voor het geval dat we ooit beroemd zouden worden. De conclusie waar we ten slotte toe kwamen was dat we zoveel mogelijk alles in eigen hand moesten zien te houden. Het is een business. Johnny en ik beginnen altijd meteen te gillen als iemand over geld begint. De Brit Awards was een deprimerende ervaring omdat ik toen voor het eerst het gezicht zag van de Britse muziekindustrie, die een avondje uit was met hun vrouwen in strakke cocktail-jurken, en vijftig pond voor een drankje. Ik werd er knap ze-nuwachtig van.'
Er zijn verschillende criteria waaraan je succes kunt meten, artistieke bijvoorbeeld. 'Ja, maar ook daar word ik zenuwachtig van. Als ik de reaches inventariseer die op The Bends zijn gekomen dan heeft die plaat blijkbaar een hoop losgemaakt bij veel men-sen. Ik voel dan de verplichting om dat kunststuk te herha-len. De anderen proberen me ervan te overtuigen dat die verplichting er niet is en dat het zelfs ongezond is om het te proberen. Toen Elvis Costello King Of America uit-bracht, wat misschien wel mijn favoriete album van hem is, had ik het gevoel dat hij een totaal nieuwe bron had aange-boord in Amerika, samen met T-Bone Burnette. Je kon ho-ren dat hij wanhopig graag weer een belangrijk album wilde maken. Mijn nachtmerrie is dat we op deze weg doorgaan, omdat we te bang zijn van de lijn af te wijken en uitdrogingsverschijnselen gaan vertonen. Daarom wilden we eigenlijk een jaar vrijaf nemen, maar daar is het nog te vroeg voor.'